Cu kêu mấy tiếng

“ Cu kêu mấy tiếng cu kêu
Cho mau tới tết dựng nêu ăn chè”
Ca Dao


Ông Tây đen nằm trong cái bồ/ Ông Tây trắng xách gậy đút vô/ Tui xin cô đừng đi lấy chồng/ Cô muốn lấy thì lấy ông mô?/ Ông Tây đen nằm trong cái bồ …!

Đoàn con nít rồng rắn hát vang trước đường kéo chạy về hướng nhà cậu Đương. “Chi rứa bây?” Anh Thuận đang tắm bên sân giếng hỏi với theo. “Ông Năm Đương chuẩn bị đốt pháo cúng tất niên”. Đứa nào đó vừa vút ngang qua ngõ hét vọng vào. Thế là chẳng kể gì hết, chúng tôi ùa theo, Anh Thuẩn đang được cậu Ba tôi hớt tóc trước sân cũng mang nửa cái đầu trắng hếu chi chít vết sẹo do dao và tay nghề tài hoa của cậu tạo tác, nửa cái đầu còn lại tốt mù đám tóc đen dày đẫm bụi, anh Thuận anh Hòa cu dái vung vẩy lấn vào khoảng sân đang đì đùng tiếng nổ, từng mảnh xác giấy xinh xắn đỏ tươi bay tung tóe rồi đậu xuống những tấm hình hài bé nhỏ đang chen lấn nhau giành giựt mấy viên pháo tịt ngòi. Cả khoảng sân tưng bừng một niềm vui sướng khôn tả. Tiếng pháo giòn giã hân hoan hòa vào tiếng reo cười của đám trẻ lem luốc om sòm một khoảng sân nhà giữa cái nắng mới cuối năm, hứa hẹn một mùa xuân no đủ đang chờ phía trước. Những ông bà cô cậu đứng nhìn đám trẻ con hớn hở cũng lây vui, nở nụ cười mãn nguyện.
Ông Tây đen nằm trong cái bồ/ Ông Tây trắng xách gậy đút vô/ Tui xin cô đừng đi lấy chồng/ Cô muốn lấy thì lấy ông ni…! Ông Tây đen nằm trong cái bồ/ Ông Tây trắng xách gậy đút vô/ Tui xin cô đừng đi lấy chồng/ Cô muốn lấy thì lấy ông mô…?
Đám trẻ con chúng tôi lại rồng rắn hát vang rồi ùn ùn xô đẩy nhau kéo chạy về phía xóm trên, nơi cũng vừa đì đùng tiếng pháo tất niên mời gọi.

Đó là cái tết Ất Tỵ năm một ngàn chín trăm sáu mươi lăm tại xã Quảng Nhiêu thị xã Ban Mê Thuột tỉnh Darlac. Đó cũng là cái tết êm đềm no ấm cuối cùng của những người con dân gốc gác vùng đông huyện Thăng Bình tỉnh Quảng Nam vào sinh cơ lập nghiệp ở nơi này. Trước khi chiến cuộc ngày càng lan rộng và khốc liệt, gây ra bao cảnh lầm than ly tán. Khi từ giã nơi cắt rún chôn nhau yêu dấu, người đi mang theo trong lòng mình tình yêu quê kiểng, nơi mồ mã ông cha vẫn còn đang nguội lạnh chờ những nén hương thâm tình huyết nhục ở quê nhà. Người đi mang theo những nề nếp hương lân đã bao đời truyền lại. Trong số di sản kế thừa đùm túm đem theo trong lòng người tha hương cố lý ấy vào đây, ngạo nghễ và cao vút giữa khoảng sân đất nện vuông vắn, giữa đám trẻ còn tiếc nuối thèm thuồng khi viên pháo cuối cùng đã dứt. Một thân tre thẳng tắp dựng lên trời, phơ phất dải vải tươi hồng trong gió, như reo vui, như chào đón những điều tốt đẹp mới mẻ.
Cái xóm có tên thôn 3 chúng tôi nằm ở đoạn giữa con đường trung tâm của xã, hầu hết đều có quan hệ bà con thân tộc xa gần với nhau, dắt díu vào đây, hy vọng tìm được một cuộc sống yên bình và no ấm, mọi người đem cả tình làng nghĩa xóm của quê hương, đem theo những phong tục tập quán đã ăn sâu vào máu thịt đến vùng đất mới, rồi để mong nguôi khuây nỗi nhớ về, họ xây dựng một cuộc sống vẹn nguyên nề nếp thói lề như chưa từng rời bỏ mảnh đất thiêng liêng ngoài miền Trung xa ngái ấy. Sợi dây thiêng liêng đó nó gìn giữ cho mọi người tất cả những mơ ước những hoài niệm trong lòng, và như vậy, những dịp giỗ chạp cưới hỏi tang ma hay lễ tết, ta như vẫn còn được buồn vui sướng khổ trên chính mảnh đất máu thịt của mình, như chưa từng làm một cuộc ra đi.
Cứ vào mỗi cuối năm, khi mọi việc đồng áng đã xong, người người lại chộn rộn cho một mùa tết đến. Vườn tược sân nhà được dọn dẹp khang trang sạch đẹp, và trước sân, hàng vạn thọ khiêm tốn đã chúm chím mấy nụ hoa nhỏ nhắn chào đón nắng trời mỗi sớm mai thức dậy. Mọi người lại râm ran những toan tính cho cái tết của nhà mình và sẻ chia cùng chòm xóm, gạo nếp thịt thà bánh trái tuy chưa bắt tay vào làm nhưng đâu đó coi như đã sẵn sàng. Một sớm tốt ngày, người lớn tuổi nhất trong gia đình trịnh trọng một mâm lễ đạm bạc mà thành kính, bày ra trước sân tế cáo đất trời và hương linh những người đã khuất, rồi với một tâm thế thiêng liêng và hoan hỉ, họ giúp nhau đào lổ trồng ở trước sân, nơi trang nghiêm nhất một cây nêu bằng tre cao vút được chọn lựa kỹ càng và sửa soạn đẹp đẽ, phía ngọn tre còn chừa lại một chùm đọt lá non tơ như những mầm lộc biếc xanh, bên cạnh trang điểm thêm mấy sợi giây vải buông dài rực rỡ thả xuống bay trong gió như những cánh phướn nhiều màu. Cây nêu biểu hiện cho mong muốn yên bình và những điều thiêng liêng tốt đẹp của con người. Cây nêu còn là một biểu tượng nhớ nghĩ về những thế hệ cha ông đã bao đời vun đắp nên những ước mơ cao đẹp truyền lại cho con cháu. Người ta kính cẩn dựng nêu đón tết còn là dựng trong tâm khảm mình lòng hàm ơn hiếu kính về tiền nhân và về mảnh đất đai thương nhớ đã nhiều đời gắn bó.
Chiến tranh như một cơn bão hung hãn cuốn xoáy theo nó biết bao điều quý giá, những vốn liếng không tính bằng giá trị thực dụng được bồi đắp xây dựng nên từ những tâm lực của mỗi đời người hằng sống trên thế gian này. Cuộc sống hiện đại cũng đã góp một phần không nhỏ xua đuổi thêm đi những quý giá còn sót lại. Để bây giờ đây, trong bôn ba toan tính mỗi ngày, con người không còn đói cơm lạt muối, không còn rét lạnh bần hàn như những ngày xa xưa ấy, vậy mà vẫn cứ thấy thiếu vắng một cách khốn khổ những an ủi tâm hồn khi nỗi cô đơn vây hãm, vẫn cứ thấy hờ hững những bày biện màu sắc đầy hình thức vẻ vời mà xa lạ xiết bao, nó không gần gũi thiết thân máu thịt như đã từng máu thịt.
Đó là cây nêu đón tết cuối cùng ở nhà cậu Năm Đương, một nông dân nghèo Quảng Nam lưu lạc vào nơi đất khách. Đó cũng là cây nêu cuối cùng vươn mình ngạo nghễ với gió xuân, phần phật reo vui hướng đến những điều thiêng liêng tốt đẹp cho mơ ước của con người. Nửa thế kỷ qua đi như một dòng sông trôi quên nhớ biết bao điều, vậy mà sao hình bóng cây nêu khó hiểu kia vẫn cứ vẫy gọi tôi khi mỗi cuối năm trời trở gió.

Đã giữa tháng chạp, trên kia những đám mây xanh nhẹ trải dài về phía núi xa, bầu trời trong trẻo tạnh ráo hơn, những ảm đạm của một mùa đông vừa khuất nẻo. Cây cối đã trở mình xé lớp vỏ xù xì để nẩy những mầm lộc non tơ bụ bẫm. Tôi giờ cũng tới tuổi rồi, cái tuổi đáng ra phải làm những điều ước muốn như những ước muốn truyền đời cha ông xưa để lại. Vậy mà ngó quanh không thấy còn ai trồng cây nêu trước sân nhà mỗi khi tết đến, tôi quay về trồng vào thương nhớ riêng mình.

Tam Kỳ 12/10/2013
Nguyễn Đức Dũng

Tập làm văn lạc đề

Như ngày và đêm
như anh với em
mưa/ nắng
vui/ buồn
hai mặt của đồng tiền
dung hòa cuộc sống

ta tan vào nhau hạnh phúc
và
chịu đựng

ngọn núi soi mình vào giòng sông quê xứ nên thơ
bốn mùa gió thuận mưa hòa đất trời tươi nhuận

ngày nắng lên cây lá khoe xanh
đêm dịu xuống hương hoa mời gọi
mọi sự vốn bình thường cân bằng nên giá trị
anh sẽ biết ơn em

anh sẽ biết ơn em

chỉ có nghĩa khi chúng ta có nghĩa
được vẹn nguyên trong cuộc dung hòa
em ơi khôi hài lên ngôi sân khấu
là cuộc đời bi kịch thăng hoa

22/8/2013
Nguyễn Đức Dũng

Ngỡ một khuya Chàm

Phồn thực

Ngỡ một khuya Chàm

Biết xếp vào đâu biết ghép vào đâu rạn vỡ một cô đơn

hai tay anh khuấy cuộc điêu tàn

đời ngổn ngang tự thuở

Anh như gạch thừa ra giữa đền đài sụp đổ

mưa buồn rụng tóc hoang mang

gió độc hành rêm đau thung lũng

Phồn thực bày ra kiêu hãnh gọi mời

sức vóc nào không tan chảy

một mình anh một xanh rêu

Một mình em vú mớm phù điêu

bạo liệt chân thèm bụng rướn

vô hạn khuya rồi nhún lạnh đòi yêu

Biết xếp vào đâu biết ghép vào đâu

anh gạch mộc lạc loài chưa quá lửa

này em múa đến bao giờ!?

                                             Tam Kỳ 21/9/2013

                                            Nguyễn Đức Dũng

Đơn chiếc

Trung thu "Nhà Mẹ Hạnh"



Vui Trung thu ( ảnh Nguyễn Bá Hòa)



Trung thu “Nhà Mẹ Hạnh”

                                                                                     Ghi chép

Các cháu ở Trung Tâm (ảnh Nguyễn Bá Hòa)

       “Nhà Mẹ Hạnh” đây là Trung tâm NUÔI DƯỠNG TRẺ MỒ CÔI SƠ SINH QUẢNG NAM, ở xã Tam Đàn huyện Phú Ninh tỉnh Quảng Nam. Mẹ Hạnh, chị Võ Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Trung tâm, một phụ nữ rất hiền, khoảng vào bốn mươi, và các Mẹ, nhân viên làm việc ngày đêm nơi này, được xem như  đông “con” nhất cho tới thời điểm bây giờ.

       Để hơn 80 trẻ có thân phận thiệt thòi ở đây được hưởng một mùa Trung thu sớm. Mới mùng mười tháng tám Âm lịch. Phạm Sa, tức thi hữu Sa Hoài Nhân và anh Kiều Thái Huy, hai ông nông dân thứ thiệt của thôn Cẩm An xã Duy Trung Duy Xuyên đã sốt sắng tặng một bộ Lân, Địa, quạt đủ bộ lệ lên đường đi xe buýt vào. Tôi và anh Nguyễn Bá Hòa với cái phong bì, “quà” định kỳ của một nhà giáo hưu ở Tam Kỳ. Chúng tôi gặp nhau tại ngã ba Kỳ Lý, chuẩn bị thêm một thùng bánh trái đơn sơ lên thăm các cháu. Như lệ thường, vừa thấy dáng chúng tôi, các cháu đã ùa ra chào đón, gọi tên từng người tíu tít vì đã quen mặt biết tên. Những đôi mắt rực sáng khi trông thấy đầu lân mang đến, những vuốt ve sờ soạng một cách vừa vồ vập vừa nâng niu. Những nhận xét dứt khoát ra vẻ rành rọt của các cháu khi so sánh ”Nó” với những đầu lân mà chúng trông thấy ở xóm, ở tiệm đâu đó. Làm chúng tôi mủi lòng. Ngoài kia, những tiệm bánh trái và quà chuẩn bị cho một cái Tết thiếu nhi đang rộn rịp và thực sự nóng bởi chủng loại và giá cả, những cái “bánh” Trung thu giá “khủng” đang làm đầy những trang báo thời sự hằng ngày với nhiều ý kiến khác nhau. Mặc kệ, nơi đây niềm vui đơn sơ mà có thiệt được tỏ bày và chia sẻ bởi cái tình người trong trẻo nhất, đáng yêu và đáng trân trọng vẫn được dặn lòng nhớ nghĩ.

       Bàn ghế được các cháu nhanh chóng bày soạn ra thành một vòng tròn giữa sân trong nhà, chúng tôi ráp đuôi vào đầu lân, nhìn lại đã thấy hai cu cậu chiếm dụng hai chiếc quần múa mặc bảnh chọe tự bao giờ. Các mẹ vội vã phân phát quà bánh, và tiếng hát, nhồm nhoàm trong những cái miệng nhai đầy kẹo nghe dài ra những giai điệu và tiết tấu lệch lạc một cách tội nghiệp. Bên cạnh tôi, một cu cậu chừng độ 5 tuổi, mải ăn quên phứt chuyện hát hò, thế là liền bị nhắc nhở ngay. Chúng tôi tuế tóa, thôi kệ! để các cháu thoải mái…

       Đội lân gồm bốn “chàng trai” coi bộ oai nhất nhà được gọi ra trình diện trước “sân khấu”. Tiếng trống bắt đầu dè dặt vang lên, như thể kiểm tra lại xem thử đây có thiệt sự là “của” chúng mình chưa, rồi dần nhịp nhàng cho buổi biểu diễn hứng khởi tràn một niềm vui con trẻ. Cũng từng hồi trống chào gia chủ kéo dài, cũng “ Cắc tùng tùng – tùng – tùng, cắc cắc tùng tùng – tùng – tùng…” vụng về mà đúng điệu, đoàn lân lắc lư từng vòng quanh đám khán giả đang hò reo tán thưởng. Ông địa mặc quần đùi lăng xăng líu xíu phe phẩy chiếc quạt quanh vòng rồi cùng rủ lân đến cúi đầu chào từng vị khách quen, từng Mẹ thân thiết của nhà. Chúng tôi, tất cả những người lớn tuổi chứng kiến buổi vui ấy không ai không cảm động, dấy lên một niềm thương yêu ở đâu đó lòng mình, mà, những vụn vặt bon chen vì miếng cơm manh áo, vì những toan tính đời thường để cố gắng giữ được còn chính là mình giữa rất nhiều khó khăn phải đối diện từng ngày. Tùng tùng – tùng – tùng - cắc cắc - tùng tùng – tùng – tùng… Tiếng trống vụng về từ đôi tay nhỏ nhắn ấy vô tư vang đều đặn cho niềm vui quá đỗi giản dị trước mắt kia, như nhắc nhở một thời ấu thơ đẹp đẽ được bao bọc trong vòng tay yêu thương của ông bà, cha mẹ, của những người cật ruột chúng tôi bất chợt hiện lên một so sánh để thở dài, để ngậm ngùi thương thêm những khuôn mặt thơ ngây đang hân hoan cùng bánh kẹo và nhảy múa. Lân cũng ngủ, cũng cười, cũng gật cũng lắc, cũng cao trào bột phát một phấn hứng làm nổ tung trận cười và tràng pháo tay tán thưởng, khi cậu bé múa đuôi nhỏ nhắn đứng trụ tấn để cho cậu bé múa đầu cao to hơn mình tung người nhảy lên, quặp chặt hai chân vào hông của múa đuôi để cúi mình chào khán giả, sự mất cân bằng của trọng tâm làm cho chúng tôi phát hoảng, cứ sợ nó ụp mặt xuống nền bê tông thì nguy biết mấy, thế mà rất đáng khen, cả hai gồng mình chịu đựng thực hiện một màn múa chào không thua kém bất kỳ một đoàn múa có nghề nào, kể riêng cho đoạn kết hợp này.

       Sau hơn một giờ đồng hồ chung vui với các cháu, chúng tôi chia tay ra về trong tiếng chào lễ phép được vang lên từ mấy chục cái miệng xinh xắn còn thơm mùi bánh kẹo, còn tươi những nét cười. Ước sao nhiều thêm những lần ghé thăm của mọi người trong cộng đồng, ước sao nhiều thêm những bàn tay ấm áp nhân tình, để, các cháu nơi đây nhận thêm sự sẻ chia cần thiết, thêm những niềm vui tin yêu vào cuộc đời này.

                          

                                                                           Tam Kỳ 14/9/2013

                                                                          Nguyễn Đức Dũng

      



Múa lân (ảnh Nguyễn Bá Hòa)



Khuya với Đại Bường

Khuya với Đại Bường

Phận mình như trái treo cây

không nhau thôi chỉ đợi ngày để rơi

Vui chung quấn quýt phía người

sầu riêng cam nỗi nói cười với ai

bưởi bòng chẳng dám đơn sai

vì thương chua ngọt một hai giữ lòng

Buồn tình lên núi ngó mong

hay đâu khuya với một giòng sông trôi

                                              tháng 8/2013

                                         Nguyễn Đức Dũng

Bến đò ĐẠI BƯỜNG

Giọng hát lạc loài

Ri i i… quá lâu trên thế gian này chẳng để làm gì thưa Mẹ!
con là con dế chó cô đơn ca ngợi nỗi buồn

Trong kẽ gạch ngôi nhà ấm cúng đất trời độ lượng,
lòng người giàu có phân minh
từng canh khuya con chuyên cần thiên chức hát ca
không lụy phiền ghét ghen gây hấn

Con ăn gió uống sương tụng niệm bài hát mẹ sinh ra
bằng đôi cánh mỏng manh chứng minh tồn tại
một sinh linh trên thế gian này
chút hạnh phúc nỉ non tầm thường mà định phận

Mẹ ơi con là con dế chó bé bỏng của mẹ
chậm chạp khù khờ (*)
không kiêu hùng như dế lửa dõng dạc dế than thánh thót dế tiên
đôi cánh bạc màu chẳng khiến đời ngưỡng mộ
đôi râu tội nghiệp ngo ngoe chẳng màng diễu võ dương oai

Nhưng là dế nên con phải hát
đến tàn hơi niềm ghẻ lạnh hân hoan

Ngoài cuộc hòa thanh dàn đồng ca vĩ đại trời cho
tự biết tài mình kẽ gạch ri i i…múa may nhàm mỏi
đơn điệu cao trào tỉ tê cảm xúc

Một lộng lẫy lạc loài
vương quốc

Mẹ ơi…!!!

18/9/2013
Nguyễn Đức Dũng




* Dế chó: Một loại dế màu nâu vàng, nhỏ con, không biết đá nhau, tiếng gáy đơn điệu và buồn

Thơ tặng nỗi buồn

Thơ tặng nỗi buồn

“ Gởi Tam Hải”

Ông gió còn có bà che

Riêng tôi vỏ ốc tự nghe tiếng mình

Khi không về biển thất tình

Một này với một bất bình đẩu đâu

Niềm chi thúng mủng đội đầu

Mà đem sóng nọ vỗ đau mặt ghềnh

Trăng ngồi với rạn nước lên

Lòng như nậu rỗi buồn tình hát chơi

16/9/2013

Nguyễn Đức Dũng